Onlangs overleed mijn ‘collega-oma’. Een sterke vrouw van 84… een halve generatie ouder dan ik. Ze had haar 80ste verjaardag nog groots gevierd, gelukkig. Haar conditie was de laatste jaren achteruit gegaan, haar wereld was klein geworden. En sterk afhankelijk van de mantelzorg van haar kinderen.

Het afscheid werd druk bezocht: een grote familie maar ook veel vriendschappelijke contacten, sommige al van lang geleden. Neefjes en nichtjes, de volgende generatie, en vrienden ván die volgende generatie, die haar kenden als de moeder van hun vriend/ vriendin.

Vanwege de RK signatuur waren er veel katholieke elementen in de afscheidsrituelen, maar er is tegenwoordig  ook ruimte om dat op je eigen manier in te vullen. Een vrouw leidde de ceremonie. Geen eucharistie. Dan kan dat. Want voor een eucharistie heb je een priester nodig en daar zijn geen vrouwen bij. En de nodige kritische noten, want T. was geen slaafse volgelinge… Ruimte voor familieleden om iets te  zeggen.. waardoor het beeld bij de aanwezigen weer wordt ingekleurd. O ja, zo was zij. O, dat wist ik niet van haar.

Dit is ook de tijd dat mijn generatiegenoten besluiten om hun 60ste, 70ste verjaardag al dan niet uitgebreid te vieren, of hun 40- of 50jarig huwelijksfeest (of 25, maar dat is het tweede-kans huwelijk..). Binnenkort ben ik ook aan de beurt. “Heb je daar dan zin in?”  vraagt degene die zich daar niks bij kan voorstellen.

Maar waarom zou je het vieren en herdenken van je leven uitstellen tot het moment dat je er niet meer zelf bij bent? Zo’n kroonjaar is toch een mooie aanleiding om met vrienden en familie de oude verhalen op te halen, maar ook om te feesten, met zang en dans et cetera, terwijl je zelf nog kunt meegenieten. Dat neemt niet weg dat er ook gevierd mag worden bij je dood…

Ik doe de witte bonen uit de pot in een vergiet en spoel ze grondig af. Eh… A. !  een vriendin van al jaren her, via onze mannen en hun werk. We scheelden een jaar of wat in leeftijd dus ook in generatie van onze kinderen, zodat hun dochter mooi op ónze kinderen kon passen. Af en toe aten we bij elkaar, al dan niet in grotere gezelschappen. Ik zag A. bij zo’n gelegenheid  de peulvruchten uit de pot afspoelen ‘omdat er van alles in de omringende saus zou zitten’. En sindsdien doe ik dat ook…

Vanavond maakte ik een bonenschotel: veel groente, gehackt van de   vegetarische slager , een geroosterde boterham erbij .. en dus bonen uit een pot. En ik moest ineens aan A. denken. Zo denk ik bij het wisselen van mijn tweepersoons dekbed aan een tijdelijke amant die daar een handig truukje voor had. En bij het snoeien van een bepaalde struik weer aan een ander persoonlijk gegeven advies, en als het gaat over kippenlevertjes… die kan ik niet meer eten sinds het deskundig advies van mijn inmiddels allang overleden nicht die promoveerde op residuen van medicijnen in vlees.

Als je 70 wordt heb je veel vaste gewoontes waar je meestal niet bij stil staat. Zinnig? Och je leeft ermee, en blijkbaar geeft het je geen nadeel. Als je je er al van bewust bent. Maar bij sommige gewoontes weet je waar ze vandaan komen; je ziet even die persoon voor je en het voelt goed en logisch – of je realiseert je dat je dit beter kunt loslaten omdat het alleen maar een  gewoonte is geworden die geen toegevoegde waarde heeft.

Eh.. van die bonen weet ik het niet, het voelt niet verkeerd en het kan geen kwaad.

Niet bij elke associatie met een voorbeeldpersoon voel ik die behoefte maar… mooie aanleiding om A. weer eens te bellen.

Het geheugen – een raar ding. Blij dat ik het nog heb…

 

 

 

 

 

 

 

Een paar jaar geleden was ik in de winter ( nou ja, tweede helft maart dus het was alweer normaal licht, maar er lag nog wel een meter sneeuw) in Noord Noorwegen. En dat wordt dan toch wel een verslaving, die helderheid, het Noorderlicht ( toen niet gezien maar het had gekund)  en waarom mensen daar eigenlijk wonen? Kortom, de cultuurvraag.

En zo vertrok ik 13  februari naar Finland. Op de milieuvriendelijke manier: met de trein naar Travemünde en dan met de veerboot naar Helsinki, 29 uur varen.

WP_20180214_017

Op de ochtend van 15 februari, tussen het drijfijs…

WP_20180215_005

Helsinki is een stad met cultuur: veel musea, en een mooi muziekgebouw met veel concerten. Ik bezocht er twee: een (gratis) nazit van het HPO in de foyer met een kamermuziek bezetting voor de 1e van Mahler en een echt concert van het Radio Symfonie Orkest met o.a. Strawinski en Chopin.

Museum Kiasma

WP_20180215_032

WP_20180215_049

Kathedraal

WP_20180215_067WP_20180215_073

Nazit door HPO-Club, in de foyer van het Muziekgebouw. Mahler 1 in kamermuziekversie

WP_20180215_092

Orthodoxe kathedraal

WP_20180216_009

Bij de haven; drijvende zwembaden met saunagangers

WP_20180216_012WP_20180216_027

Concertzaal voorafgaand aan optreden Radio Symfonie Orkest

WP_20180216_040

Pauzedrankje met snack besteld?

WP_20180216_050

Natuurhistorisch Museum

WP_20180217_006

Mooie presentatie over uitwerpselen van verschillende dieren…

WP_20180217_013WP_20180217_014

Finlandia Hall (Aalto) met bevroren meer er achter

WP_20180217_048WP_20180217_049

Hal van het station van Helsinki; hier werd ooit een officieel bal gehouden, vernam ik in het Nationaal Historisch Museum. Hetzelfde gebouw?

WP_20180218_003

Met de trein naar Tampere; de kathedraal

WP_20180218_008

Ook hier worden oude fabrieken hergebruikt voor kunst, cultuur en horeca

WP_20180218_018

Kaleva kerk, op een heuvel in een buitenwijk

WP_20180219_012

Poolschoenen gescoord met goed profiel (geen spikes meer nodig) en een lekker wollen vachtje

WP_20180219_051

Dan naar Lapland: de nachttrein van Tampere naar Rovaniemi. Mijn slapie was een vrouw uit Tampere die 5 weken in Lapland ging werken als wildernisgids. Auto op de trein en vanaf Rovaniemi nog 200 km naar het noorden rijden.

WP_20180219_054WP_20180220_005

In Rovaniemi was het -23; het Arktikum is een mooi gebouw met interessante collectie

WP_20180220_015

Mijn appartementje lag aan de rivier; ’s avonds nog even een wandelingetje op zoek naar het Noorderlicht…

WP_20180221_001

Een bijzondere bibliotheek van Alvar Aalto; documentatie op tafel..  en voordien een repetitie van het Lapland kamerorkest gespot in een kunstencentrum in een voormalig  Postdepot.

WP_20180221_042 - kopieWP_20180221_053 - kopieWP_20180221_054 - kopieWP_20180221_060 - kopie

En weer verder, nu per bus: Sodankyla. Met tegenover mijn appartement een tentoonstelling van Alariesto: schilderijen als stripboeken met herinneringen aan zijn jeugd in Lapland.

WP_20180221_075 - kopieWP_20180221_079 - kopieWP_20180222_004 - kopieWP_20180222_005 - kopie

Waar de rivier uitmondt in de Arctische Oceaan…WP_20180222_009 - kopie

Een man was eenzaam en wou wel een vrouw; ze kwam uit de lucht vallen en ze was niet lelijk dus dat zat wel goed

WP_20180222_013 - kopieWP_20180222_017 - kopie

.. al het bier opgedronken dat zijn vrouw zelf had gebrouwen voor een feest..

WP_20180222_026 - kopie

De oude kerk uit 1689

WP_20180222_040 - kopie

. en de begraafplaats. Hoe zouden ze dat doen?

WP_20180222_045 - kopie

Sodankyla als streekcentrum: 3 tankstations, onderhoudsbedrijven, 2 supermarkten, een juwelier, een beddenzaak, 2 restaurants die om 17.00 sluiten en een ruilwinkel

WP_20180222_049 - kopie

Uitzicht uit mijn raam; even een raampje open gehad…  een van dubbel.

WP_20180223_001 - kopie

Naar Inari; Villa Lanca met bijbehorende souvenirwinkel

WP_20180224_080 - kopie

dezelfde avond op Aurora Hunt. 4 Deelnemers en 2 organisatoren, zij op de sneeuwscooter en wij in de slee er achter. Met warme overall laarzen en helm met vizier

WP_20180223_015 - kopieWP_20180223_020 - kopie

Ochtend, -27 in Inari.

WP_20180224_001 - kopie

Naar het Siida – Saamelais museo, over natuur, cultuur en geschiedenis van de Samen.

WP_20180224_021 - kopieWP_20180224_023 - kopieWP_20180224_047 - kopieWP_20180224_055 - kopieWP_20180224_067 - kopie

Terug wandelen langs de bevroren rivieren en meren; het Samen Parlementsgebouw

WP_20180224_069 - kopieWP_20180224_074 - kopieWP_20180224_075 - kopie

Terug met de bus naar Rovaniemi, 5 uur rijden. “De bushalte is daar ergens, bij het hotel”

WP_20180224_086 - kopieWP_20180224_091 - kopie

Onderweg wordt ingestapt bij de grote all in resorts. “Het toerisme is de laatste jaren enorm gegroeid; grote hotels, en alles wat verhuurd kan worden wordt verhuurd. Maar voor onze eigen kinderen is er geen huis meer beschikbaar..”

WP_20180224_102 - kopie

Guesthouse Borealis met als charmantste onderdeel het beschilderde trapportaal

WP_20180225_006 - kopie

Per trein naar Oulu. Treinstellen op station Rovaniemi

WP_20180225_017 - kopie

Oulu; ergens bij een bushalte een bronzen beeldengroep

WP_20180225_033 - kopieWP_20180225_055 - kopie

Uitzicht uit mijn raam, de kathedraal van Oulu

WP_20180225_069 - kopie

Naar het park

WP_20180226_001 - kopieWP_20180226_002 - kopie

WP_20180226_024 - kopieWP_20180226_031 - kopie

In de markthal

WP_20180226_046 - kopieWP_20180226_048 - kopieWP_20180226_051 - kopie

Nachttrein terug naar Helsinki

WP_20180227_003

Kerk in de Rots

WP_20180227_009WP_20180227_018

HAM Helsinki Art Museum

WP_20180227_026WP_20180227_028

Hotel Seurahuone

WP_20180227_053WP_20180227_055WP_20180228_005

Academische Boekhandel, met Café Aalto

WP_20180228_009WP_20180228_017

Terug naar de boot, met de metro

WP_20180228_040WP_20180228_062WP_20180228_067WP_20180301_003WP_20180301_011

Waarom zijn de Finnen het gelukkigste volk, terwijl het er ’s winters zo koud en donker is? Schoon, goed verzorgd, de wegen worden gestrooid en de sneeuw geruimd; kunst en cultuur, met de kleuterklas naar het park en naar het museum; hoge belastingen maar dan heb je ook wat.

De informatie die ik aantrof over het leven in Lapland was een verhaal over mensen die na het terugtrekken van het landijs aan het eind van de laatste IJstijd ontdekten dat de wateren visrijk waren en dat je (de kunst afgekeken van de schaapherders) je met je rendieren in een jaarrond economie kon handhaven. Zolang er geen vaste grenzen waren kon je vrij door het hele gebied trekken en dat gebeurde dan ook. Het vaststellen van de landsgrenzen en allerlei wet- en regelgeving (eind 19e eeuw) maakte een eind aan die leefwijze. De Lapse cultuur was bijna verdwenen maar tweede helft 20ste eeuw ontstond er een nieuw bewustzijn, samenwerking, stimuleren van de taal / talen, radiostation etc. En dus uiteindelijk (1996) een parlement. Plus een wetenschappelijk / cultureel netwerk o.a. in de (Aalto) bibliotheek van Rovaniemi.

Hout is er in overvloed: als grondstof voor papier en meubels, als brandstof… Het bos wordt niet uitgeput maar verstandig beheerd. Fins design is beroemd en de digitalisering lijkt me vergevorderd. Wie is er níet groot geworden met een Nokia? In de trein was ik zo ongeveer de enige met een geprint kaartje; iedereen liet even zijn telefoon zien. Alleen in Noord Lapland waren er wat problemen met de elektronica / internetverbindingen: als er sterke instraling van de zonnewind (geladen deeltjes, oorzaak van het Noorderlicht) was…

In de buitenwijken van Helsinki zag ik mooie wijken met goede appartementen aan het meer / park. En ’s zomers weer een totaal ander plaatje natuurlijk. De natuur is indrukwekkend, ook zonder Noorderlicht spektakel. Dat is fijn voor de Finnen zelf maar het trekt ook veel toerisme. Mét de bijbehorende nadelen dus.

“Finland het gelukkigste land”… dat is natuurlijk altijd relatief. Maar ruimte en een beetje zekerheid, dat helpt wel.

P.S. : Vandaag 25 maart ontmoette ik in het Stamhotel iemand die in dezelfde periode in Noord Finland had verbleven – in een lodge met een all in pakket, en de hele dag sportief buiten in de sneeuw, óók bij -25.  Weg van alles. Wat een totaal andere beleving! Ik ben tevreden met mijn keuze en zij met de hare.

Alweer een tijd geleden zeg, dat ik over Me Neus schreef.

Anderhalf jaar geleden. Me Neus .

En eindelijk ben ik naar de huisarts gegaan, met een aantal kleine huidprobleempjes.

Waaronder: ja precies: Me Neus.

Alles loste mijn huisarts zelf op, behalve…

Naar de dermatoloog dus.

Zonneschade.

Weggewerkt met een heel scherp straaltje vloeibare stikstof. Na een paar weken terugkomen voor nacontrole. Andere huidzaken nog even doorgenomen maar dat was niks ernstigs.

“En smeren hè, van april tot en met oktober nooit meer zonder minstens factor 30 in de zon.”

Jaaa…

Blij dat ik toch gegaan ben.

 

… is ook een hele kunst.

stedelijk base

Een goed overzicht van de opstelling… boven op de kamer van De Stijl is een ‘Spotters Hill’

Deze week bezocht ik met een bevriend kunstenaar de nieuwe opstelling in het Stedelijk in Amsterdam. Al  veel commentaren had ik gelezen op de opstelling in de kelder: veel eigen collectie, kunst en design gecombineerd, diagonale opstelling van dunne stalen wanden waartussen je je eigen weg kunt zoeken. De meningen zijn verdeeld. Zelf kijken en ervaren dus.

Bij het binnengaan van de ruimte schrokken we: Druk! Rommelig!  maar nadat je een tijdje hebt rondgelopen en ook de overgang naar de ‘normale’ opstelling in witte hokjes hebt ervaren, is er kennelijk iets gebeurd in je hoofd. Bij terugkeer in die rommelige ruimte met die wanden en die …..  is het toch leuk en interessant. Zelfs zo dat we daarna wel voldaan waren en het pand verlieten. Daar viel ons, net als bij binnenkomst trouwens, de nieuwe inrichting van de entree op. Wat een uitvinding! Meer open ruimte, minder rijen, een gedeelte met zitjes, een goede mix van garderobe en kluisjes…  (hoewel daarvan nogal wat niet functioneerden; er werden steeds meer stickers met ‘defect’ aangebracht). Minder dominantie van de museumshop. En zou dat nou uitmaken in de verkoop?

Iemand (of een team) heeft daar dus eens goed naar gekeken en een goed nieuw ontwerp van die entree gemaakt. Cultuurbezoek zónder die hinderlijke bijverschijnselen van ‘in de rij staan’, zeker als je er een gevoel bij krijgt dat het niet echt handig geregeld is.

En dan het nieuwe Musis in Arnhem!

Het werd feestelijk geopend , vorig weekend, door Máxima. Hopelijk hoefde zij na afloop niet haar jas af te halen bij de garderobe.. .

De nieuwe Parkzaal van Musis is al sinds mei open en er zijn al wat verbeteringen aangebracht, zoals een middenleuning op de trap naar de kelder – waar zich de garderobe en de toiletten bevinden. Bij het binnenlopen gaat het redelijk, maar als een voorstelling  afgelopen is… het concert van het Gelders Orkest met Liza Ferschtman was niet uitverkocht maar als 600 mensen tegelijk de trap af komen om hun jas te halen loopt alles vast. Willen er nog mensen even naar het toilet? Ja, altijd! Dan ontstaat er ook nog een kruisende stroom.

Het concert was geweldig – voor de liefhebber van wat modernere klassieke muziek. De mogelijkheden van de nieuwe zaal werden benut: de klank is prachtig, de plaats van de blazers bij het stuk Unanswered Question van Ives op het balkon gaf een extra effect. De glazen pui achter het podium … schitterend.

Maar zoals gezegd, die logistiek… ik zie dan ook nogal wat jassen in de zaal. Mensen met ervaring. En de trap naar het balkon is fraai wit gestuct, maar mensen die graag een leuning hebben… die lopen met hun hand langs de witte muur. Ik ook. Dat wordt dus regelmatig witten. Die leuning langs het buitenterras en van de vijf treden af, die komt er vast ook nog wel. En ja, laat die slimme mensen uit Amsterdam eens naar de routing van de kelder kijken…

 

 

Vandaag ging ik kijken in het Nederlands Openluchtmuseum; volgende week zingen we er met mijn koortje, maar die dag heb ik het druk, dus geen tijd om de nieuwe Canon te gaan bezoeken. Daarom vandaag tijdig naar het Openluchtmuseum. Een rustige dag, de zondag voor kerst.

De kelder van het openingsgebouw, waar vroeger die ‘high tech’ presentatie over Nederland was, is omgebouwd tot De canon van Nederland. Vanaf de prehistorie (zelfs met de  locatie Arnhem nog als onderdeel van een tropische zee) tot de recente historie, met Srebrenica, de slavernijdiscussie en de ontwikkelingen in de media tot en met de iPhone. Logistiek zijn er nog wel wat suggesties (die ik kon melden aan een bekende betrokkene die ik tegenkwam, later in het park) maar inhoudelijk is het goed geregeld. Niveau: Toegankelijk voor kinderen. Veel te doen. Intuïtieve producties, waar ik als oudere ongetwijfeld minder makkelijk mee uit de voeten kan dan een  jongere.

Als ik even terugdenk aan de geschiedenis … van het Nationaal Historisch Museum dus… denk ik aan de hele discussie over de Nationale Cultuur, en aan een hoop toestanden, ontwerp, een gebouw naast het Openluchtmuseum  (maar dan moet er een grote parkeergarage bij en dat wordt erg duur), een gebouw naast de brug van de Brug te Ver (mooie historische associatie maar moet je daar dan een gebouw voor kopen, en hoe gaat dat dan logistiek met de combi met het Openluchtmuseum – logistiek nog wel een dingetje… ) En dan een tijdelijk zwervend bestaan, tot aan de opdracht aan het Openluchtmuseum: Maak er maar wat van.

Nou, dat is zo te zien gelukt. Wil je nog even de geschiedenis in? Zo ging het!

En terwijl ik dit zit te typen hoor ik het lange interview met Jolande Withuis over een verscheidenheid aan optieken over de recente geschiedenis van Nederland. Een communistische jeugd geeft een andere kijk. Zo bezien heeft  de Canon van Nederland een flinke uitdaging om een genuanceerd beeld te geven. Wat ik ervan zag was het redelijk… in verschillende vensters kan je je kennis en visie beproeven, en de presentaties over kolonisatie en slavernij zijn genuanceerd. Maar ja, mijn wereldbeeld is natuurlijk ook gekleurd door mijn verleden…

Wel weer leuk om in het Openluchtmuseum te zijn. Lang geleden waren ze een bron van inspiratie toen er een Jubileumtentoonstelling moest komen voor het 200 jarig bestaan van Rijkswaterstaat. Toen was het Openluchtmuseum net geprivatiseerd en was er nog veel te verbeteren. “Waarom ruikt het in de kaasfabriek niet naar kaas?”. Nou, dat soort elementen is inmiddels goed uitgewerkt. De tram is een super hulpmiddel bij de toegankelijkheid – en een nostalgisch element op zich. Vandaag stapte een vrouw in met een wandelstok. En een iets jongere passagier bood haar een zitplaats aan. Dat zie je tegenwoordig toch niet vaak meer…

We zijn weer veel aan het delibereren over uitkeringen, bijverdienen, uit de uitkering komen, basisinkomen…

Mijn geliefde Bep&Fatima jubileerde. Alweer een poosje geleden maar pas vorig weekend kwam het ervan om dit heuglijke feit te vieren.  Er was een lunch in de Lommerd, een lezing van Joy en een puzzeltocht in het Spijkerkwartier.

Bep&Fatima biedt gratis coaching aan vrouwen met maximaal het minimumloon, die meer van hun leven willen maken. We zijn met ’n vrouw of 15, met een kring van ‘deskundigen’ om ons heen die onze cliënten kunnen bijstaan in taalles, training, kluscursus en dergelijke. Wij doen het gratis, en veel van onze toeleveranciers helpen ook gratis. Website, vergaderlocatie, etc.. alles met gesloten beurzen.

We hebben dus ook vaak te maken met vrouwen in de bijstand die gráág  willen werken. “Begin eens met vrijwilligerswerk” – is een niet altijd direct begrepen advies. Voor niks werken???  Ja, maar ook vrijwilligerswerk levert je wat op! Binnen je bijstandsuitkering niet direct financieel, maar wel mentaal.

En dan.

Ga je echt wat verdienen en dan wordt dat in mindering gebracht van je uitkering. Ga je er niet op vooruit. Raak je gefrustreerd. En dat gevoel krijgt een soort van maatschappelijke erkenning. Dit was ook wel een thema van Joy.

Ho! Ho!

Al pratend kwamen mijn vriendin annex Bep&Fatima collega en ik tot de conclusie dat je een uitkering niet zou moeten zien als een gemankeerd basisinkomen maar als een garantie-inkomen.

Een basisinkomen voor iedereen is zonder voorwaarden maar (flink) lager dan het huidige sociaal minimum. Er worden geen vragen meer gesteld en alles wat je meer verdient mag je houden (dat is de theorie van het basisinkomen – de huidige experimenten zullen wel weer meer restricties kennen).

De uitkering als garantie-inkomen is een erkenning dat om verschillende redenen mag worden aangenomen dat je niet in een redelijk inkomen kunt voorzien. Pijnlijk kan dat zijn!  Gelukkig kunnen veel mensen alsnog meer dan niets. Werken / bijdragen aan de samenleving voorziet in andere behoeften dan alleen inkomen, het heeft een waarde op zichzelf. Je krijgt waardering en neemt deel. Je kunt binnen het garantie-inkomen meer of minder zelf je aandeel leveren, en misschien zelfs wel er bovenuit stijgen en helemaal je eigen inkomen verdienen.

Onze conclusie: Ga het begrip Garantie-inkomen promoten, waarmee je meer aangeeft wat de voorwaarden zijn en een sfeer schept dat het geruststellend is én ruimte biedt én uitdagend blijft om er uit te komen!